The following is the Basilan Internally Displaced Persons Manifesto (read article here).
{sidebar id=4} Bismillahir Rahmaanir Raheem (In the name of God, the Most Beneficient, the Most Merciful) Assalaamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuhu! Kami pong mga nagsipaglagda sa ibaba nito na mga representante ng mga pamilyang galing sa mga munisipyo ng Albarka, Tipo-Tipo, Sumisip, Tuburan, Adjul at Akbar dito sa lalawigan ng Basilan, ng Autonomous Region for Muslim Mindanao sa katimugang bahagi ng Pilipinas na napinsala at napilitang lumikas dahil sa armadong hidwaan sa pagitan ng Hukbong Sandatahan ng Republika ng Pilipinas (AFP) at ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) noong ikasampo ng Hulyo, 2007, at sa pagtugis ng mga puwersa ng AFP sa mga kasapi sa Abu Sayyaf Group (ASG) noong buwan ng Agosto, ay nagkaisa upang ipahayag sa araw na ito ang aming kasalukuyang kalagayan at mga kahilingan upang makamit ang katarungan at kapayapaan na nauukol para sa amin. Kami po ay dati nang mahirap, na puspusang nakikibaka upang makamit ang desente at makataong antas ng pamumuhay sa aming bayan. Subalit sa kabila ng aming pagsisikap at pagpupunyagi ay napinsala kami ng mga nabanggit na armadong hidwaan at marami sa aming bilang, magpahanggang ngayon, ay hindi pa nakakabalik sa aming mga pinagmulang tirahan at lupain. Sa amin pong paglikas ay napilitan naming iwanan ang mga ari-arian at mga kabuhayan na matagal na naming naipundar matiyak lamang ang kaligtasan ng aming mga minamahal sa buhay. Sa kasalukuyan po ay may tinatayang 40% sa amin ang hanggang ngayon ay hindi pa nakakabalik sa aming mga tirahan at lupain. Samantala, ang 60% naman sa amin ay nakabalik na. Subalit, ang dalawang grupong ito ay patuloy na dumaranas ng di makataong pamumuhay sa kanilang kinaroroonan. Ito po ay dahil sa mga sumusunod na kadahilanan: - Ang mga hindi pa nakakabalik sa kanilang mga tirahan ay ayaw bumalik dahil sa matinding alanganin na posibleng magkaroon muli ng armadong hidwaan o putukan sa anumang oras. Ang kalagayang ito ay lalong pinasama noong huling halalan na kung saan ay nagkaroon din ng kalat-kalat na armadong engkwentro sa pagitan ng iba’t ibang mga grupo.
- Ito rin ang agam-agam ng mga taong nakabalik na sa kanilang mga tirahan at lupain, na maaaring sila ay mapilitang lumikas muli kung biglaang magkakaroon ng panibagong armadong hidwaan sa mga lugar nila.
- Ang mga hindi pa nakakabalik sa kanilang mga tirahan ay ayaw rin bumalik dahil sa halos kawalan ng mga pangkaraniwang serbisyo-publiko sa mga lugar na ito. Dagdag pa rito ang kahirapan sa buhay na nararanasan nila sa ngayon doon sa mga lugar na kanilang pinaglikasan, kung saan ay nabaon sila sa utang dahil sa kawalan ng kabuhayan at kawalan ng pagkakataong makapaghanap-buhay ng maayos.
- Natigil ang pagaaral ng mga estudyante dahil sa pagsara ng mga paaralan at sa di pagpapasahod sa mga guro ng mga paaralang ito. Hanggang sa ngayon hindi pa ito natutugunan.
- Ang paglala ng kalagayan ng kalusugan at paglaganap ng malnutrisyon sa maraming bakwit, lalo na sa mga kabataan at mga matatanda.
- Ang pagkasira ng mga bahay at ari-arian nila dahil sa pagkasunog o di kaya dahil sa napagitna ang mga ito sa mga barilan.
- Ang kawalan ng mekanismong panglokal na pagkasunduan ng kapwa AFP at ng MILF, liban sa Pangkalahatang Kasunduan sa Pagtigil Hidwaan na napapaloob sa ilalim ng Usapang Pangkapayapaan, na maiwasan ang muling pagkakaroon ng malawakan o di kaya ay paulit-ulit na paglikas ng mga tao sa tuwing nagkakaroon ng armadong operasyon sa mga lugar na ito.
- Ang patuloy na malawakang militarisasyon sa mga lugar na ito, na dati rati ay mapayapa, na patuloy na nakakaligalig sa aming pamumuhay.
- Ang pagkaligalig at pangamba (trauma) na nadarama ng maraming mga bakwit, lalo na ang mga kabataan, ay nauuwi sa walang hangganang pagkabahala naming lahat.
Dahil sa mga kalagayang inilahad sa itaas, kami po ay nananawagan na: - Itigil na ang paulit-ulit na pagkakaroon ng armadong hidwaan doon sa mga komunidad dahil ang mga ito ay hindi lupang pinagdirigmaan, kundi lupang kinabubuhayan.
- Itigil ang sapilitan pagpapalikas sa mga taong napinsala na ang gusto lamang ay mamuhay ng mapayapa sa kanilang mga tirahan at lupain.
- Bigyan ng pagkakataon at malinaw na garantiya ang mga taong napinsala na makabalik sa kanilang mga lupain at maalis ng tuluyan ang pangambang maaaring mapilitan silang lumikas muli kung may panibagong armadong hidwaan dito.
- Magkaroon ng mekanismong panglokal na mapagkasunduan ng kapwa AFP at MILF upang maiwasan ang muling pagkakaroon ng malawakan o di kaya ay paulit ulit na paglikas ng taong bayan sa tuwing nagkakaroon ng armadong operasyon sa mga lugar na ito.
- Tugunan ang mga suliranin ng mga bakwit sa kalusugan, malnutrisyon, at pagkaligalig (trauma) sa lalong madaling panahon.
- Buksang muli ang mga sinarang mga paaralan at ibigay ang kaukulang sahod ng mga guro nito upang makapagbalik-aral ang mga estudyante nito.
- Tugunan ang pang ekonomiyang suliranin ng mga pamilyang napinsala ng mga armadong hidwaan upang sila ay mabigyan ng pagkakataong makatayong muli at matugunan ang pangangailangan ng kanilang mga pamilya.
- Kumpunihin ng mga Barangay Roads na nasira o sira pa rin hanggang ngayon.
- Respetuhin ang karapatang pantao ng mga mamamayang nakatira sa mga lugar na ito.
Ang hangad po lamang namin ay mabawi ang aming dating antas ng pamumuhay at mabigyan kami ng pagkakataon na maiangat namin ito. Hinihiling po namin ang katarungan, dahil ang katarungan namin ay katarungan para sa lahat na naghahangad ng malaya, mapayapa, at maunlad na lipunan. Maraming Salamat at Wassalaam. Nilagdaan ngayong ika 14 na araw ng Desyembre, 2007 dito sa Datu Dizal Cultural Center, Lamitan City, Basilan.
(Sgd.) TOTONG ESPALDON (Sgd.) BAJER NADDUA (Sgd.) HAMID KATARE Bgy. Silangkum, Tipo-Tipo Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo (Sgd.) HABU HANAPI (Sgd.) RIZAL ASALI (Sgd.) ASNAWI HANDANI Bgy. Kailih, Albarka Bgy. Semut, Sumisip Bgy. Cambug, Albarka (Sgd.) JAINULLA A. JAHA (Sgd.) TONY HALUN (Sgd.) AMIR A. SULOR Bgy. Guinanta, Albarka Bgy. Bohebessey, Lamitan City Bgy. Cambug, Albarka (Sgd.) HASIM A. MAULANA (Sgd.) ALAUDDIN AIRIL (Sgd.) HAPIKIN BIRONG Bgy. Bato-Bato, Albarka Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar (Sgd.) MAKSUD MAHMUD (Sgd.) ABDURAHMAN ANJAIP (Sgd.) PA-AT HAMJA Bgy. Kailih, Albarka Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Kailih, Albarka (Sgd.) BAYAN HASSAN (Sgd.) AHMAD HAMID (Sgd.) MARK S. HASSAN Bgy. Magcawa, Albarka Bgy. Kailih, Albarka Bgy. Magcawa, Albarka (Sgd.) JEUNUDIN ABDULLAH (Sgd.) H. ASMA TAHIR (Sgd.) NURAYA MAHMUD Bgy. Bohebessey, Lamitan City Bgy. Bohebessey, Lamitan City Bgy. Kailih, Albarka (Sgd.) JAM Y. ALIH (Sgd.) JOHNNY BAWABATOT (Sgd.) HUSNA DAHIM Bgy. Kailih, Albarka Bgy. Bohebessey, Lamitan City Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo (Sgd.) HARUN ABUD (Sgd.) MUNIB AIRIL (Sgd.) MUSTAPHA BIRONG Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar (Sgd.) RAHIMA BIRONG (Sgd.) JUMANG ALAP (Sgd.) IBRAHIM CUEXAS Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo (Sgd.) TOMAS BORONG (Sgd.) NADZMA LAMLA (Sgd.) NASER JAILANI Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Banah, Tipo-Tipo (Sgd.) IBRAHIM BALANGKASI (Sgd.) MUNVIR SALATUN (Sgd.) SUHUD MUTTALIB Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) H. ABDULLA GAPPAL (Sgd.) H. NASIR MUHMIN (Sgd.) JAMIR JALIL Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) BUSRA JAALAL (Sgd.) DARWISA ASRAP (Sgd.) HALID MUKTAR Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) ERWIN ALAMIN (Sgd.) LISTAIN MALANGKIS (Sgd.) H. SAUD OMAR Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Bohebessey, Lamitan City (Sgd.) IDRIS BIRONG (Sgd.) AUSIN H. GADJALUN (Sgd.) RUSININ ASNAWIE Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Cambug, Albarka Bgy. Cambug, Albarka (Sgd.) PIRGAW YUNUS (Sgd.) MUSAYYADA TAPSUIN (Sgd.) TAHARA RAHIB Bgy. Cambug, Albarka Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) H. WAHAB HASAN (Sgd.) H. HUSIN HAPIB (Sgd.) H. SUAD NEWANI Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) H. NUR-IN HASAN (Sgd.) H. NUR-IN SAPID (Sgd.) NASIR JAALIN Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) H. ISMAIL BALLAKATU (Sgd.) SITTIE MARHA MAJUJAJILUN (Sgd.) SUHUD MUTTALIB Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Danapah, Albarka Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) H. AHMAD WAHAB (Sgd.) LATIPA ANJANAL (Sgd.) BUIDDIMAN JALALUN Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Limook, Lamitan City Bgy. Matibay, Lamitan City (Sgd.) ABDULMUEEN YUSOPH (Sgd.) ASNAWI KALSUM (Sgd.) JUNAID ANJALIN Bgy. Bato-Bato, Albarka Bgy. Bato-Bato, Albarka Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) MINADJALUN HUSSIN (Sgd.) MISTIRI TARAMI (Sgd.) ABIR MUTTALIB Bgy. Tipo-Tipo Prop., Tipo-Tipo Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo Bgy. Paguengan, Akbar (Sgd.) PILOY NAYANG (Sgd.) MUNVIR SALATUN (Sgd.) H. LATIP ISMAIL Bgy. Baguindan, Tipo-Tipo Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Bohebessey, Lamitan City (Sgd.) IDRIS ASNAWI (Sgd.) ISMAIL BALLABATO (Sgd.) SALIMA JAPLUL Bgy. Cambug, Albarka Bgy. Bohebessey, Lamitan City Bgy. Macalang, Albarka (Sgd.) SATTAH NISAL (Sgd.) ARHUMA JANALUN (Sgd.) HANAPI AIRIL Bgy. Macalang, Albarka Bgy. Macalang, Albarka Bgy. Bohebakung, Akbar (Sgd.) HAISA HASAN (Sgd.) APSA RIZAL (Sgd.) MARAK ANJALIN Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar (Sgd.) IBNO ABUD (Sgd.) SURAY BIRONG (Sgd.) TANO CUEVAS Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohebakung, Akbar Bgy. Bohelubong, Tipo-Tipo (Sgd.) JAMAL TOTONG (Sgd.) JOMAR TOTONG (Sgd.) OMAR MOHAWAN Bgy. Tipo-Tipo Prop., Tipo-Tipo Bgy. Silangkum, Tipo-Tipo Bgy. Limbo Upas, Tipo-Tipo (Sgd.) NUAIM TOTONG (Sgd.) ABDILLAH AJULAL (Sgd.) JEMAR PISING Bgy. Silangkum, Tipo-Tipo Bgy. Silangkum, Tipo-Tipo Bgy. Limbo Upas, Tipo-Tipo (Sgd.) WAIDZ ALAJAL (Sgd.) SAMIYAN ARIMBAY (Sgd.) HUJAY SANNANI Bgy. Baguindan,Tipo-Tipo Bgy. Tipo-Tipo Prop., Tipo-Tipo Bgy. Tipo-Tipo Prop., Tipo-Tipo (Sgd.) NORITHA TOTONG (Sgd.) HADI UNTIH (Sgd.) MUSIR NAYANG Bgy. Tipo-Tipo Prop., Tipo-Tipo Bgy. Silangkum, Tipo-Tipo Bgy. Baguindan, Tipo-Tipo (Sgd.) NASSER NUNA (Sgd.) SALI TAHALLANG (Sgd.) JULKIPLI ALIH Lamitan City Lamitan City Bgy. Kailih, Albarka (Sgd.) NURHIMA HAKIM (Sgd.) NASIR JAALIN (Sgd.) MUIDA HATAMAN Bgy. Kuhon, Albarka Sumisip Sumisip (Sgd.) HUSAYMA HATALAN (Sgd.) SALAMA TAALUL (Sgd.) RHAIDA AJALUL Sumisip Sumisip Sumisip (Sgd.) DIANA ABIAN (Sgd.) NUR-IYA JASIR (Sgd.) AJARA AKNALUN Sumisip Sumisip Sumisip (Sgd.) HALIMA GOGOL (Sgd.) FILWA MUCADDANI (Sgd.) BOBONG BANDING Sumisip Sumisip Sumisip (Sgd.) ISSEK ABULHASSAN (Sgd.) HALAPTUL ACLUL (Sgd.) IMELDA HATAMAN Sumisip Bgy. Baiwas, Sumisip Sumisip (Sgd.) HATTAN U. SAMPAD (Sgd.) KALAUI ABDULWAKIB (Sgd.) HAIRUL KASIM Sumisip Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip (Sgd.) A.H. JAHANAN (Sgd.) ABDULATI KASIM (Sgd.) JAIRA SULAIMAN Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip (Sgd.) IBRAHIM HAIN (Sgd.) MUNIM KASIM (Sgd.) H. RAPIH HAMID Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip (Sgd.) SARIDA SAHILUN (Sgd.) JAINA SULAIMAN (Sgd.) ASSAMIN HASIM Bgy. Bohepiyang, Albarka Bgy. L. Sinangkapan, Sumisip Sumisip (Sgd.) UBAID HASIM (Sgd.) KABIR KAJIH (Sgd.) GADJALI SAPPALUN Sumisip Sumisip Bgy. Sampinit, Sumisip (Sgd.) NASSER KASIM (Sgd.) ANIZA WAHAB (Sgd.) SALAMA ABBAS Bgy. Sampinit, Sumisip Bgy. Paguengan, Akbar Bgy. Paguengan, Akbar Nilagdaan sa harap nina: (Sgd.) SAMMY P. MAULANA (Sgd.) NATHAN B. INSUNG Secretary General Chairperson, Basilan Region CBCS CBCS (Sgd.) MASID YACOB (Sgd.) MUHTI ABDULLA Lead Convenor Chairperson Inter-CSO Care for Basilan Task Force Bantay Basilan –CBCS Civilian Local Peacekeeping Force
Last update : 27-12-2007 02:29
|
(0 vote)